Wat kost het om zichtbaar te zijn als vrouw in de politiek? Die vraag stond maandag 7 september centraal tijdens Prinsessendag 2026, het jaarlijkse congres over gendergelijkheid in de politiek van Alliantie Politica en de Nederlandse Vrouwen Raad (NVR). Waar op Prinsjesdag de politieke plannen van het kabinet centraal staan, stelt Prinsessendag een andere vraag: wie krijgt eigenlijik de ruimte om politiek vorm te geven?
In Theater Diligentia in Den Haag kwamen 158 deelnemers samen voor een middag vol keynotes, een prijsuitreiking en volop ruimte om te netwerken. Dagvoorzitter Marte Schuurmans leidde het programma, waarin zichtbaarheid vanuit twee kanten werd belicht: de online desinformatie en demonisering van vrouwelijke politici, en de mach van taal en media over wie wel en niet zichtbaar is.
Freya Terpstra: de prijs van online zichtbaarheid
Freya Terpstra nam de zaal mee in de wereld van online en offline demonisering, een verschijnsel dat door kunstmatige intelligentie (AI) alleen maar toeneemt. Desinformatie is volgens haar te herkennen aan het gebruik van holle frases zoals elitair, wokeness, globalisme, allochtoon of transgenderisme. Opvallend: de meeste mensen denken zelf immuun te zijn voor desinformatie, terwijl dat voor niemand geldt.
Online demoniseringsaanvallen zijn vaak grootschalig en richten zich hoofdzakelijk op vrouwen en hun uiterlijk. Dit heeft een grote persoonlijke impact voor wie het treft. Freya weer erop dat vrouwen in de politiek, inclusief lhbtiq+-leden en transpersonen, door hun eigen partijen vaak onvoldoende worden beschermd tegen dit soort aanvallen, terwijl daders zelden iets in de weg wordt gelegd, en techbedrijven de verspreiding ervan faciliteren.
Ze plaatste dit in een breder kader: de wereldwijde antigenderbeweging speelt in op angst voor de toekomst en zet daar een nostalgisch, fictief beeld van de jaren vijftig tegenover. een beeld waarin het eigen onderbuikgevoel als ‘gezond verstand’ wordt gepresenteerd tegenover expertise en inhoud.
Terpstra sloot af met een advies als tegengif: vertel het tegenverhaal, benoem de oorzaken, en wees solidair met wie slachtoffer wordt. Dit biedt hoop, en dat is hard nodig.
Freya Terpstra op het podium tijdens haar keynote
Zoë Papaikonomou: wie bepaalt wie er zichtbaar is?
Zoë Papaikonomou bracht een luchtigere, maar minstens zo scherpe blik op zichtbaarheid: die van taalgebruik en de macht van de media. Media bepalen wie er wel en niet in beeld komt, hoe die persoon wordt neergezet en met welke woorden. Ze bepalen ook welke onderwerpen aan bod komen, op welke manier en in welke bewoordingen. Daarmee hebben media wat Papaikonomou definitiemacht noemt: macht die gebruikt, maar ook misbruikt kan worden, zoals bleek uit de reeks grensoverschrijdende excessen in de tv-wereld waarin mannen hun bevoorrechte positie als mediaster misbruikten.
Ook in krantenkoppen komen vooroordelen en discriminatie tot uiting, legde ze uit: vrouwen worden daarin vaak tot groep gemaakt in plaats van benoemd als individu met een naam: ‘een vrouw’ in plaats van een naam en functie. Daarmee wordt de helft van de bevolking op basis van gender weggezet tegenover een andere groep. Dat is des te zorgelijker omdat media in principe de waakhond van de democratie neerzetten. Het wordt tijd, zo hield Papaikonomou de zaal voor, dat die verantwoordelijkheid ook daadwerkelijk wordt genomen.
Eerste Prinsessendag Impact Award voor Yassmine el Ksaihi
Een nieuw onderdeel dit jaar: de uitreiking van de allereerste Prinsessendag Impact Award. Deze ging naar Yassmine el Ksaihi, voorzitter van het dagelijks bestuurd van stadsdeel Amsterdam-Noord en voorzitter van het Els Borst Netwerk (D66). De jury prees haar om “moed, kracht en vasthoudendheid om idealen te vertalen naar concrete politieke actie” en noemde haar “een belangrijk rolmodel”; iemand die andere vrouwen aanmoedigt om hun stem te laten horen en zelf posities in de politiek na te streven.
“”Representatie doet ertoe. Want als we willen dat de samenleving verandert, moeten we er zelf bij zijn.” -Yassmine el Ksaihi
Foto omschrijving
Van links naar rechts: Sophie Witteveen, Erica van Engel en Veerle Slegers (juryleden Prinsessendag 2026 Impact Award); Judith Tielen (staatsecretaris onderwijs en emancipatie); Yassmine el Ksaihi, Marijke Vos-Maan en Anita van der Noord (finalisten van de Prinsessendag 2026 Impact Award)
Wat we meenemen
Wij danken alle deelnemers, sprekers en organisaties voor hun bijdrage en betrokkenheid. Prinsessendag 2026 liet opnieuw zien hoe nauw zichtbaarheid, veiligheid en gelijke kansen in de politiek met elkaar verbonden zijn. Politica en de NVR nemen de inzichten van deze editie mee naar de volgende stappen. Er is nog genoeg werk aan de winkel, en we blijven ons inzetten voor een eerlijke, gelijke politiek, waar zichtbaarheid niet ten kosten gaat van wie zich laat zien.
Over Prinsessendag
Prinsessendag is een jaarlijks congres over gendergelijkheid en de positie van vrouwen in de politiek. Het vindt plaats rond Prinsjesdag en vormt een inhoudelijke tegenhanger daarvan. Waar op Prinsjesdag de politieke plannen van het kabinet centraal staan, stelt Prinsessendag een andere vraag: wie krijgt de ruimte om politiek vorm te geven? Tijdens het evenement brengen we politici, media, onderzoekers en maatschappelijke organisaties samen om kennis te delen en het gesprek te voeren over gelijke vertegenwoordiging in de politiek.
Wil je op de hoogte blijven van onze volgende edities? Meld je aan voor de Politica nieuwsbrief of volg ons op Instagram en LinkedIn.
Bekijk de foto’s hieronder
